Adıyaman’da yaz sıcağı: ne kadar sürer, nasıl korunulur?

Adıyaman’da yaz, takvimdeki üç aydan uzundur. Sıcak mayıs sonunda başlar, eylül sonuna kadar sürer; bu dört ay boyunca gökyüzü neredeyse hep açıktır ve yağış beklenmez.

Rakamlarla Adıyaman yazı

1991–2020 ortalamalarına göre il merkezinde temmuzda ortalama en yüksek sıcaklık 37°, ağustosta 37°. Yılda yaklaşık 61 gün sıcaklık 35 derecenin üzerine çıkar. Baraj gölü kıyısındaki Samsat daha da sıcaktır: temmuz ortalaması 36°, 35 derecenin aşıldığı gün sayısı 49.

Kuzeydeki yüksek ilçelerde tablo değişir. Çelikhan’da temmuz ortalaması 32°; 35 derecenin aşıldığı gün yılda yalnızca 5. Yaz geceleri orada 18° dolayına iner. İl merkezinden bir saatlik yol, yaklaşık 5 derecelik serinlik demektir.

Bu ortalamalar model verisinden hesaplanmıştır ve şehir içindeki gerçek sıcaklığı bir miktar düşük gösterebilir; asfalt ve beton, öğleden sonra ve gece ısıyı tutar.

Sıcak neden bazı günler daha zor?

Yaz ortasında Adıyaman’da nem düşüktür; ter hızla buharlaşır ve vücudu serinletir. Bu yüzden kuru 38 derece, nemli bir kıyı kentindeki 33 dereceden daha katlanılır olabilir. Aldatıcı olan da budur: terlediğinizi fark etmeden su kaybedersiniz.

İki durum sıcağı ağırlaştırır. Biri, sulanan araziler ve göl kıyısında akşam saatlerinde nemin yükselmesidir. Diğeri, gece sıcaklığının düşmemesidir. Gece 25 derecenin altına inmeyen günler üst üste geldiğinde vücut dinlenemez ve sıcak hastalıkları üçüncü dördüncü günden sonra artar.

Sıcak çarpmasını tanımak

Sıcak bitkinliği ile sıcak çarpması aynı şey değildir. Bitkinlikte kişi bol terler, hâlsizdir, başı döner, midesi bulanır; serin bir yere alınıp su içirildiğinde toparlar. Sıcak çarpmasında ise vücut ısısını düşüremez hâle gelmiştir: cilt sıcak ve çoğu zaman kurudur, kişi sersemlemiş ya da bilinci bulanıktır, nabız hızlıdır. Bu bir acil durumdur.

• 112’yi arayın.
• Kişiyi gölgeye ya da serin bir odaya alın, fazla giysilerini çıkarın.
• Boynuna, koltuk altlarına ve kasıklarına ıslak bez koyun; yelpazeleyin.
• Bilinci açıksa azar azar su verin; bilinci kapalıysa ağızdan bir şey vermeyin.

Günlük hayatta

• Açık havadaki işleri sabah erken saatlere ve ikindiden sonraya kaydırın; 11.00–16.00 arası en sıcak ve UV’nin en yüksek olduğu aralıktır.
• Susamayı beklemeyin. Tarlada, şantiyede ve yolda çalışanlar saatte en az bir kez su içmeli ve gölgede mola vermelidir.
• Park hâlindeki araçta çocuk, yaşlı ya da hayvan bırakmayın. Kapalı aracın içi birkaç dakikada dışarıdan çok daha sıcak olur.
• Evde gündüz perde ve panjurları kapalı tutun, gece ve sabah erken havalandırın.
• Yalnız yaşayan yaşlı yakınlarınızı sıcak dalgası sırasında her gün arayın.
• Anız yakmayın, kırda ateş bırakmayın: kuru ot ve rüzgâr yangını dakikalar içinde büyütür.

Önümüzdeki günlerde eşiklerin aşılıp aşılmayacağını aşırı sıcak sayfasından izleyebilirsiniz.